İstanbul İlçeleri Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması

İstanbul, Türkiye'nin ekonomik, ticari, kültürel ve finansal faaliyetlerinin en yoğun olduğu şehirlerin başında gelmektedir. Avrupa ve Asya kıtalarını birbirine bağlayan stratejik konumu, gelişmiş ulaşım ağı, sanayi bölgeleri, eğitim kurumları ve geniş istihdam olanaklarıyla ülke ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Ancak İstanbul'un 39 ilçesi arasında ekonomik ve sosyal gelişmişlik bakımından belirgin farklılıklar bulunmaktadır.

İstanbul ilçeleri sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması, ilçelerin eğitim, sağlık, istihdam, finans, demografi ve yaşam kalitesi gibi göstergeler açısından karşılaştırılmasını sağlamaktadır. Bu sıralama, bölgesel kalkınma politikalarının oluşturulmasının yanı sıra şehir planlaması ve gayrimenkul yatırımı açısından da önemli bilgiler sunmaktadır.

T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayımlanan İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması (SEGE-2022), Türkiye genelindeki 973 ilçeyi 56 farklı değişken üzerinden değerlendirmiştir.

Araştırmaya göre İstanbul'un en gelişmiş ilçesi Şişli'dir. Şişli'yi Beşiktaş, Kadıköy, Bakırköy ve Fatih takip etmektedir. İstanbul'un 39 ilçesinden 29'u birinci, 10'u ise ikinci gelişmişlik kademesinde bulunmaktadır.

Bu yazımızda İstanbul'un bütün ilçelerinin gelişmişlik sıralamasını, ekonomik özelliklerini, bölgesel avantajlarını ve arsa yatırımı açısından değerlendirilmesi gereken unsurları ayrıntılı olarak inceliyoruz.

Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Nedir?

Sosyo-ekonomik gelişmişlik, bir bölgenin ekonomik faaliyetleriyle birlikte sosyal yaşam koşullarını, eğitim düzeyini, sağlık hizmetlerini, istihdam olanaklarını ve yaşam kalitesini değerlendiren çok boyutlu bir kavramdır.

Bir ilçede yüksek nüfus bulunması veya çok sayıda ticari işletmenin faaliyet göstermesi, tek başına o ilçenin en gelişmiş bölge olduğunu göstermez. Nüfusun eğitim seviyesi, ekonomik faaliyetlerin çeşitliliği, finansal hizmetlere erişim ve sosyal altyapı da gelişmişlik düzeyini etkileyen unsurlardır.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan SEGE araştırmaları, bu göstergeleri istatistiksel yöntemlerle değerlendirerek ilçelerin Türkiye genelindeki göreli konumlarını ortaya koymaktadır.

SEGE Sıralaması Hangi Kriterlere Göre Belirleniyor?

İlçe SEGE-2022 araştırmasında sekiz temel boyut bulunmaktadır:

Demografi
İstihdam ve sosyal güvenlik
Eğitim
Sağlık
Finans
Rekabetçilik
Yenilikçilik
Yaşam kalitesi

Bu boyutlar altında değerlendirilen 56 değişken sonucunda ilçeler altı gelişmişlik kademesine ayrılmıştır.

Birinci kademe en yüksek sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyini, altıncı kademe ise göreli olarak en düşük gelişmişlik düzeyini ifade etmektedir.

SEGE sıralamasının doğrudan bir emlak fiyat endeksi olmadığı unutulmamalıdır. Yüksek gelişmişlik puanı, ilçedeki bütün taşınmazların yüksek yatırım getirisi sağlayacağı anlamına gelmemektedir.

İstanbul İlçeleri Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması 2022

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın İlçe SEGE-2022 araştırmasına göre İstanbul'un 39 ilçesinin sıralaması aşağıdaki gibidir.

İstanbul sırası	İlçe	Türkiye sırası	SEGE puanı	Kademe
1	Şişli	1	6,959	1
2	Beşiktaş	3	5,940	1
3	Kadıköy	4	4,910	1
4	Bakırköy	6	4,465	1
5	Fatih	7	4,226	1
6	Ataşehir	9	3,545	1
7	Başakşehir	10	3,468	1
8	Beyoğlu	12	3,394	1
9	Ümraniye	13	3,364	1
10	Sarıyer	14	3,249	1
11	Üsküdar	16	3,045	1
12	Tuzla	19	2,730	1
13	Maltepe	20	2,685	1
14	Beylikdüzü	23	2,503	1
15	Pendik	24	2,485	1
16	Esenyurt	26	2,479	1
17	Bahçelievler	28	2,423	1
18	Zeytinburnu	29	2,382	1
19	Bağcılar	33	2,346	1
20	Kartal	35	2,321	1
21	Bayrampaşa	36	2,266	1
22	Kağıthane	38	2,174	1
23	Küçükçekmece	39	2,161	1
24	Güngören	50	1,920	1
25	Büyükçekmece	51	1,891	1
26	Eyüpsultan	54	1,839	1
27	Adalar	55	1,822	1
28	Beykoz	61	1,732	1
29	Avcılar	66	1,640	1
30	Gaziosmanpaşa	85	1,460	2
31	Çekmeköy	86	1,450	2
32	Esenler	90	1,354	2
33	Silivri	94	1,312	2
34	Sancaktepe	95	1,275	2
35	Sultangazi	161	0,816	2
36	Arnavutköy	167	0,771	2
37	Çatalca	169	0,761	2
38	Şile	176	0,698	2
39	Sultanbeyli	183	0,684	2

Kaynak: T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İlçe SEGE-2022 Araştırması.

Tablo incelendiğinde İstanbul'un 39 ilçesinin tamamının Türkiye genelindeki ilk iki gelişmişlik kademesinde bulunduğu görülmektedir. İstanbul'da üçüncü, dördüncü, beşinci veya altıncı gelişmişlik kademesinde herhangi bir ilçe yer almamaktadır.

Bu sonuç, İstanbul'un ekonomik ve sosyal altyapısının Türkiye genelindeki ilçelerle karşılaştırıldığında güçlü bir konumda olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte ilçeler arasındaki gelişmişlik farkları dikkat çekmektedir.

İstanbul'un En Gelişmiş İlçeleri Hangileri?

1. Şişli: Türkiye'nin En Gelişmiş İlçesi

Şişli, 6,959 SEGE puanıyla hem İstanbul'un hem de Türkiye'nin en gelişmiş ilçesi konumundadır.

İlçe, finans, ticaret, sağlık, eğitim ve profesyonel hizmet faaliyetlerinin yoğunlaştığı önemli merkezlerden biridir. Mecidiyeköy, Esentepe ve çevresindeki iş alanları, Şişli'nin ekonomik karakterini belirleyen unsurlar arasındadır.

Çok sayıda şirket merkezinin, özel sağlık kuruluşunun ve ticari işletmenin bulunması, ilçenin ekonomik faaliyet çeşitliliğini desteklemektedir.

Şişli'nin gelişmişlik düzeyi yüksek olmakla birlikte gayrimenkul değerlendirmelerinde yapı stoku, deprem güvenliği, ulaşım ve bölgesel fiyat farklılıkları ayrıca incelenmelidir.

2. Beşiktaş: Eğitim, Finans ve Yaşam Kalitesi

Beşiktaş, 5,940 SEGE puanıyla İstanbul'da ikinci, Türkiye genelinde üçüncü sıradadır.

Üniversiteler, finans kuruluşları, ticari işletmeler ve kültürel faaliyetler ilçenin sosyal ve ekonomik yapısında önemli yer tutmaktadır.

Levent ve Etiler gibi bölgelerde ticari faaliyetler ve hizmet sektörü yoğunlaşırken sahil kesimlerinde farklı yerleşim özellikleri görülmektedir.

Beşiktaş'ın gelişmişlik düzeyi, güçlü hizmet altyapısıyla ilişkilidir. Ancak ilçedeki yüksek ekonomik hareketlilik, her gayrimenkulün aynı kullanım veya yatırım özelliklerine sahip olduğunu göstermez.

3. Kadıköy: Anadolu Yakası'nın Önemli Merkezi

Kadıköy, 4,910 SEGE puanıyla İstanbul'un üçüncü, Türkiye'nin dördüncü en gelişmiş ilçesidir.

Eğitim kurumları, sağlık hizmetleri, ticaret, kültür ve ulaşım bağlantıları ilçenin öne çıkan özellikleridir.

Kadıköy, Anadolu Yakası'nın önemli ulaşım ve hizmet merkezlerinden biridir. Farklı mahallelerde konut, ticaret ve sosyal yaşam özellikleri çeşitlilik göstermektedir.

İstanbul gayrimenkul yatırımı açısından Kadıköy değerlendirilirken mevcut yapılaşma, kentsel dönüşüm koşulları ve taşınmazın hukuki durumu dikkate alınmalıdır.

4. Bakırköy: Ulaşım ve Ticaret Avantajı

Bakırköy, 4,465 SEGE puanıyla İstanbul'da dördüncü, Türkiye genelinde altıncı sıradadır.

İlçe; sağlık, eğitim, perakende ticaret ve hizmet faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelerden biridir.

Marmaray, metro ve karayolu bağlantıları Bakırköy'ün erişilebilirliğini desteklemektedir. Sahil yerleşimleri ve ticari merkezler ilçenin farklı kullanım özelliklerini ortaya koymaktadır.

Gayrimenkul değerlendirmelerinde ulaşım avantajlarının yanı sıra yapı yaşı, zemin özellikleri ve imar koşulları araştırılmalıdır.

5. Fatih: Tarihî ve Ticari Merkez

Fatih, 4,226 SEGE puanıyla İstanbul'un beşinci, Türkiye'nin yedinci en gelişmiş ilçesidir.

Tarihî Yarımada'nın önemli bölümünü kapsayan Fatih, turizm, ticaret, eğitim ve kültürel faaliyetler açısından güçlü bir konuma sahiptir.

Kapalıçarşı, Eminönü ve çevresindeki ticaret alanları ilçenin ekonomik yapısında önemli rol oynamaktadır.

Ancak Fatih'te tarihî doku ve koruma kararları nedeniyle gayrimenkul kullanım koşulları bölgeden bölgeye değişebilmektedir.

Birinci Gelişmişlik Kademesindeki Diğer İstanbul İlçeleri

İstanbul'un ilk beş ilçesinin ardından Ataşehir, Başakşehir, Beyoğlu, Ümraniye ve Sarıyer gelmektedir.

Ataşehir finans ve ofis faaliyetleriyle, Başakşehir planlı yerleşim alanları ve sağlık altyapısıyla, Beyoğlu turizm ve kültür faaliyetleriyle öne çıkmaktadır. Ümraniye ticaret ve hizmet sektörü bakımından önemli bir merkezken Sarıyer, finans kuruluşları ve farklı nitelikteki yerleşim alanlarıyla dikkat çekmektedir.

Üsküdar, Tuzla, Maltepe, Beylikdüzü ve Pendik de birinci gelişmişlik kademesindedir. Bu ilçelerin ekonomik özellikleri birbirinden farklıdır. Tuzla'da sanayi ve tersanecilik, Pendik'te ulaşım ve ticaret, Üsküdar'da eğitim ve hizmet faaliyetleri önemli yer tutmaktadır.

Esenyurt, Bahçelievler, Zeytinburnu, Bağcılar ve Kartal ise yoğun nüfus, ticaret, üretim ve hizmet faaliyetleriyle İstanbul ekonomisine katkı sağlamaktadır.

Bayrampaşa, Kağıthane, Küçükçekmece, Güngören ve Büyükçekmece de aynı gelişmişlik kademesinde bulunmaktadır. Bu ilçelerde konut alanları, ticari faaliyetler ve ulaşım altyapısı farklı yoğunluklarda gelişmiştir.

Birinci kademenin son dört ilçesi Eyüpsultan, Adalar, Beykoz ve Avcılar'dır. Eyüpsultan ve Beykoz geniş coğrafi alanları ve farklı yerleşim özellikleriyle; Adalar turizm ve koruma koşullarıyla; Avcılar ise konut, eğitim ve ticaret faaliyetleriyle öne çıkmaktadır.

Bu ilçelerin tamamı birinci gelişmişlik kademesinde bulunsa da mahalleler arasındaki sosyal ve ekonomik farklılıklar ayrıca değerlendirilmelidir.

İstanbul'un İkinci Gelişmişlik Kademesindeki İlçeleri

İstanbul'da ikinci gelişmişlik kademesinde toplam 10 ilçe bulunmaktadır. Bu ilçeler Gaziosmanpaşa, Çekmeköy, Esenler, Silivri, Sancaktepe, Sultangazi, Arnavutköy, Çatalca, Şile ve Sultanbeyli'dir.

Gaziosmanpaşa, Çekmeköy ve Esenler

Gaziosmanpaşa, Türkiye genelinde 85. sırada yer alırken Çekmeköy 86. ve Esenler 90. sıradadır.

Gaziosmanpaşa ve Esenler'de yoğun yerleşim alanları, ticaret ve hizmet faaliyetleri öne çıkmaktadır. Çekmeköy ise konut alanları, orman çevresi ve ulaşım bağlantılarıyla farklı bir yerleşim yapısına sahiptir.

Bu ilçelerde kentsel dönüşüm, altyapı ve planlama kararları gayrimenkul değerlendirmelerinde önemli unsurlardır.

Silivri: Tarım, Sanayi ve Geniş Arazi Varlığı

Silivri, 1,312 SEGE puanıyla İstanbul'da 33. sırada bulunmaktadır.

İlçenin ekonomik yapısında tarım, sanayi, ticaret ve hizmet faaliyetleri yer almaktadır. İstanbul'un batısındaki konumu ve geniş kırsal alanları, Silivri'yi merkez ilçelerden farklılaştırmaktadır.

Silivri arsa yatırımı değerlendirmelerinde tarım arazileri, imar planları, altyapı olanakları ve ulaşım bağlantıları ayrıntılı biçimde incelenmelidir.

Sancaktepe ve Sultangazi

Sancaktepe, Türkiye genelinde 95. sırada bulunurken Sultangazi 161. sıradadır.

Sancaktepe'de konut alanları ve sağlık altyapısı, Sultangazi'de ise yoğun yerleşim ve ticari faaliyetler dikkat çekmektedir.

Her iki ilçede de taşınmaz değerlendirmesi yapılırken mevcut imar koşulları, yapılaşma yoğunluğu ve ulaşım olanakları dikkate alınmalıdır.

Arnavutköy: Ulaşım ve Planlama Dinamikleri

Arnavutköy, 0,771 SEGE puanıyla İstanbul'da 36. sıradadır.

İstanbul Havalimanı'nın bulunduğu ilçe, ulaşım altyapısı ve geniş arazi varlığıyla öne çıkmaktadır.

Ancak büyük altyapı projelerinin varlığı, çevredeki bütün arazilerin imara açılacağı veya değer kazanacağı anlamına gelmez.

Arnavutköy arsa yatırımı yapılırken güncel imar planları, havza koruma koşulları, tarımsal arazi niteliği ve mülkiyet durumu kontrol edilmelidir.

Çatalca: Kırsal Ekonomi ve Arazi Kullanımı

Çatalca, 0,761 SEGE puanıyla İstanbul'un 37. ilçesidir.

Tarım, hayvancılık, ormancılık ve kırsal yerleşimler ilçenin ekonomik ve coğrafi özellikleri arasında bulunmaktadır.

Çatalca'daki geniş araziler, uzun vadeli arsa yatırımı açısından araştırma konusu olabilmektedir. Bununla birlikte tarım ve orman mevzuatı, su havzası koruma kararları ve yapılaşma sınırlamaları özellikle önemlidir.

Şile: Turizm ve Doğal Çevre

Şile, 0,698 SEGE puanıyla İstanbul'da 38. sırada bulunmaktadır.

Karadeniz kıyısındaki konumu, doğal çevresi, turizm faaliyetleri ve kırsal yerleşimleri ilçenin temel özellikleridir.

Şile'de yatırımlık arsa değerlendirmesi yapılırken kıyı mevzuatı, orman alanları, koruma kararları ve imar koşulları ayrıntılı olarak incelenmelidir.

Sultanbeyli: İstanbul'un 39. Sıradaki İlçesi

Sultanbeyli, 0,684 SEGE puanıyla İstanbul'un sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasında son sıradadır. Türkiye genelinde ise 183. sırada ve ikinci gelişmişlik kademesinde bulunmaktadır.

Bu durum, Sultanbeyli'nin Türkiye genelinde düşük gelişmişlik düzeyindeki ilçeler arasında olduğu anlamına gelmemektedir.

İlçede konut, ticaret ve hizmet faaliyetleri ekonomik yaşamın önemli parçalarıdır. Gayrimenkul değerlendirmelerinde planlama kararları, mülkiyet durumu ve altyapı koşulları incelenmelidir.

İstanbul'un Avrupa ve Anadolu Yakası Gelişmişlik Farkları

İstanbul ilçeleri sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması incelendiğinde her iki yakada da birinci ve ikinci gelişmişlik kademesindeki ilçelerin bulunduğu görülmektedir.

Avrupa Yakası'nda Şişli, Beşiktaş, Bakırköy ve Fatih; Anadolu Yakası'nda Kadıköy, Ataşehir, Ümraniye ve Üsküdar üst sıralarda yer almaktadır.

Ancak gelişmişlik farklılıklarını yalnızca iki yaka üzerinden değerlendirmek yeterli değildir.

İlçelerin ekonomik faaliyetleri, nüfus yapıları, ulaşım bağlantıları ve hizmet altyapıları birbirinden farklıdır. Bu nedenle sosyo-ekonomik gelişmişlik değerlendirmelerinde ilçe bazındaki göstergeler esas alınmalıdır.

İstanbul'un Gelişmişlik Sıralaması Arsa Yatırımını Nasıl Etkiler?

İstanbul'un sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması, bölgesel ekonomik yapıyı anlamak açısından yararlı bir veri kaynağıdır. Ancak gelişmişlik puanı doğrudan arsa fiyatlarını veya gelecekteki yatırım getirisini belirlemez.

Merkez ilçelerde ekonomik faaliyetler ve hizmet altyapısı yoğunlaşırken Silivri, Çatalca, Arnavutköy ve Şile gibi ilçelerde kırsal alanlar ve farklı arazi kullanım özellikleri öne çıkmaktadır.

Bu farklılıklar, İstanbul arsa yatırımı değerlendirmelerinde yatırım amacının ve taşınmazın kullanım koşullarının önemini artırmaktadır.

Arsa Satın Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

İmar durumu: Taşınmazın güncel imar planındaki kullanım kararı, yapılaşma koşulları ve plan notları kontrol edilmelidir.

Tapu ve mülkiyet: Hisseli mülkiyet, şerhler, irtifak hakları ve diğer hukuki sınırlamalar araştırılmalıdır.

Ulaşım: Mevcut ulaşım bağlantıları ile henüz planlama aşamasındaki projeler birbirinden ayrılmalıdır.

Altyapı: Elektrik, su, kanalizasyon ve yol gibi hizmetlerin mevcut durumu incelenmelidir.

Çevresel koşullar: Tarım arazileri, orman alanları, su havzaları, kıyı bölgeleri ve koruma alanlarına ilişkin mevzuat dikkate alınmalıdır.

Afet riskleri: Zemin özellikleri, taşkın ve heyelan tehlikeleri ile ilgili resmî veriler araştırılmalıdır.

Bu süreçte arsa satın alırken dikkat edilmesi gerekenler, tapu ve imar incelemesi ve imarsız arazi satın almanın riskleri gibi konularda bilgi sahibi olmak önemlidir.

İstanbul'da Arsa Yatırımı İçin Hangi İlçeler Değerlendirilebilir?

İstanbul'da arsa yatırımı açısından tek bir ilçeyi herkes için en avantajlı seçenek olarak göstermek doğru değildir.

Silivri ve Çatalca'da kırsal arazi özellikleri, Arnavutköy'de ulaşım ve planlama koşulları, Şile'de ise doğal çevre ve koruma kararları değerlendirmelerde öne çıkmaktadır.

Büyükçekmece, Beykoz ve Çekmeköy gibi ilçelerde de yerleşim alanları ile kırsal nitelikteki bölgeler arasında önemli farklılıklar bulunabilmektedir.

Ancak bir ilçenin yatırım potansiyelini yalnızca SEGE sıralamasına dayanarak belirlemek mümkün değildir.

İmarlı arsa, taksitle arsa veya uzun vadeli yatırım seçenekleri araştırılırken taşınmazın hukuki durumu, piyasa koşulları ve yatırım hedefleri birlikte değerlendirilmelidir.

Yeşil Vadi ile Bilinçli Arsa Yatırımı

Arsa yatırımlarında doğru bölge seçimi, kapsamlı araştırma ve uzun vadeli planlama önemli bir yere sahiptir.

Yeşil Vadi, arsa yatırımı konusunda araştırma yapan kişilerin bölgesel gelişmişlik verilerini, taşınmaz özelliklerini ve yatırım hedeflerini birlikte değerlendirmesini önemsemektedir.

İstanbul ilçeleri sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması gibi resmî araştırmalar, bölgesel farklılıkları anlamak için yararlı bir başlangıç noktası sunmaktadır.

Bununla birlikte Yeşil Vadi arsa projeleri değerlendirilirken her projenin konumu, imar koşulları, mülkiyet yapısı ve altyapı özellikleri ayrı ayrı incelenmelidir.

Yeşil Vadi ile arsa yatırımı hakkında daha fazla bilgi edinmek ve mevcut projeleri incelemek için proje sayfalarımızı ziyaret edebilirsiniz.

İstanbul İlçeleri Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İstanbul'un en gelişmiş ilçesi hangisidir?

SEGE-2022 araştırmasına göre İstanbul'un en gelişmiş ilçesi Şişli'dir. Şişli, 6,959 puanla Türkiye genelinde de birinci sırada bulunmaktadır.

İstanbul'un en gelişmiş beş ilçesi hangileridir?

İstanbul'un sosyo-ekonomik gelişmişlik bakımından ilk beş ilçesi Şişli, Beşiktaş, Kadıköy, Bakırköy ve Fatih'tir.

İstanbul'un en az gelişmiş ilçesi hangisidir?

İstanbul'un 39 ilçesi arasında son sırada Sultanbeyli bulunmaktadır. Ancak Sultanbeyli, Türkiye genelinde ikinci gelişmişlik kademesinde yer almaktadır.

İstanbul'da kaç ilçe bulunmaktadır?

İstanbul'da toplam 39 ilçe bulunmaktadır. SEGE-2022 araştırmasına göre bu ilçelerin 29'u birinci, 10'u ikinci gelişmişlik kademesindedir.

İstanbul ilçeleri gelişmişlik sıralaması 2026 yılına mı aittir?

Hayır. Bu içerikteki sıralama, 2022 yılında yayımlanan İlçe SEGE araştırmasına dayanmaktadır. Kasım 2026 itibarıyla Bakanlığın en güncel ilçe düzeyindeki araştırmasıdır.

Sosyo-ekonomik gelişmişlik arsa fiyatlarını etkiler mi?

Gelişmişlik düzeyi, gayrimenkul talebiyle ilişkili olabilecek göstergelerden biridir. Ancak arsa fiyatları imar durumu, konum, altyapı, arz ve talep gibi birçok faktöre bağlıdır.

Kaynakça

T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı – Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırmaları (SEGE). Güncel il ve ilçe araştırmaları. https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege
T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü – İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması (İlçe SEGE-2022). İstanbul ilçeleri sıralaması, endeks puanları ve gelişmişlik kademeleri. https://www.kalkinmakutuphanesi.gov.tr/assets/upload/dosyalar/2022-ilce-sege.pdf
T.C. Kalkınma Kütüphanesi – İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması SEGE-2022. Araştırmanın kapsamı ve metodolojisi. https://www.kalkinmakutuphanesi.gov.tr/dokuman/ilcelerin-sosyo-ekonomik-gelismislik-siralamasi-arastirmasi-sege-2022/2568
T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı – Analitik Çalışmalar. SEGE araştırmalarının tarihçesi ve güncel yayın bilgileri. https://www.sanayi.gov.tr/bolgesel-kalkinma-faaliyetleri/analitik-calismalar/01161b