Tarım arazilerinin kiralanması, hem arazi sahibinin hem de kiracının haklarını koruyan yazılı bir sözleşme ile güvence altına alınmalıdır. Özellikle uzun süreli tarımsal faaliyetlerde, ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkların önüne geçmek için tarla kira sözleşmesi hazırlanması büyük önem taşır. Kira bedelinin ne kadar olduğu, ödeme tarihleri, kullanım süresi, tarafların sorumlulukları ve sözleşmenin sona erme şartları gibi konuların açık şekilde belirtilmesi, hukuki açıdan her iki tarafı da korur.
Bu rehberde tarla kira sözleşmesi örneği, sözleşmede bulunması gereken maddeler, dikkat edilmesi gereken hususlar ve tarla kiralama sürecine ilişkin merak edilen tüm detayları bulabilirsiniz.
Tarla Kira Sözleşmesi Nedir?
Tarla kira sözleşmesi; bir tarım arazisinin belirli bir süre ve belirli şartlar altında kullanılmak üzere kiraya verilmesini düzenleyen hukuki bir sözleşmedir. Bu sözleşme sayesinde arazi sahibi (kiraya veren) ile araziyi kullanacak kişi veya işletme (kiracı) arasındaki hak ve yükümlülükler yazılı hale getirilir.
Tarla kira sözleşmeleri;
- Ekim ve dikim yapılacak arazilerde,
- Meyve bahçelerinde,
- Bağ ve zeytinliklerde,
- Hayvancılık amacıyla kullanılan tarım alanlarında,
- Seracılık faaliyetlerinde
yaygın olarak kullanılmaktadır.
Sözleşme hazırlanırken tarafların kimlik bilgileri, kiralanan taşınmazın tapu bilgileri, kira süresi, kira bedeli ve kullanım amacı gibi temel bilgiler eksiksiz şekilde belirtilmelidir.
Tarla Kira Sözleşmesi Yapmak Zorunlu Mudur?
Türk hukukunda tarla kiralama işlemlerinin mutlaka yazılı yapılması zorunlu değildir. Taraflar sözlü olarak da anlaşabilir. Ancak uygulamada sözlü anlaşmalar, ilerleyen dönemlerde ciddi hukuki sorunlara neden olabilmektedir.
Örneğin;
- Kira bedelinin ödenmediği,
- Kira süresinin sona erdiği,
- Tarlanın amacı dışında kullanıldığı,
- Hasat sonrasında tahliye edilmediği,
- Tarafların farklı şartlar ileri sürdüğü
durumlarda yazılı bir sözleşme bulunması büyük avantaj sağlar.
Bu nedenle uzmanlar, kısa süreli kiralamalarda dahi yazılı tarla kira sözleşmesi hazırlanmasını tavsiye etmektedir.
Tarla Kira Sözleşmesinde Bulunması Gereken Bilgiler
Eksiksiz hazırlanmış bir tarla kira sözleşmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların büyük ölçüde önüne geçer. Bu nedenle aşağıdaki bilgilerin sözleşmede mutlaka yer alması gerekir.
Tarafların Kimlik Bilgileri
Sözleşmede kiraya veren ile kiracının;
- Adı soyadı
- T.C. kimlik numarası
- Adresi
- Telefon bilgileri
eksiksiz yazılmalıdır.
Şirket adına işlem yapılıyorsa şirket unvanı, vergi numarası ve yetkili kişinin bilgileri belirtilmelidir.
Kiralanan Tarlanın Bilgileri
Tarım arazisinin hangi taşınmaz olduğunun açıkça belirtilmesi gerekir.
Bunun için;
- İl
- İlçe
- Mahalle/Köy
- Ada numarası
- Parsel numarası
- Yüzölçümü
- Tapu bilgileri
ayrıntılı şekilde yazılmalıdır.
Mümkünse tapu fotokopisi de sözleşmeye eklenmelidir.
Kira Süresi
Tarla kaç yıllığına kiralanıyorsa açık şekilde belirtilmelidir.
Örneğin;
İşbu sözleşme 01.01.2027 tarihinde başlayıp 31.12.2029 tarihinde sona erecektir.
Süre sonunda sözleşmenin otomatik uzayıp uzamayacağı da ayrıca belirtilmelidir.
Kira Bedeli
En önemli maddelerden biri kira ücretidir.
Sözleşmede;
- Yıllık kira bedeli
- Aylık kira bedeli
- Ödeme tarihi
- Banka hesabı
- Nakit ödeme şartları
ayrıntılı şekilde belirtilmelidir.
Bazı tarla kiralamalarında kira bedeli para yerine ürün olarak da belirlenebilir. Böyle bir durumda ürün miktarı, teslim tarihi ve teslim şekli açıkça yazılmalıdır.
Kullanım Amacı
Kiracının tarlayı hangi amaçla kullanacağı belirtilmelidir.
Örneğin;
- Buğday üretimi
- Ayçiçeği ekimi
- Meyve yetiştiriciliği
- Hayvancılık
- Sebze üretimi
- Sera kurulumu
Amaç dışında kullanımın yasak olduğu sözleşmede ifade edilmelidir.
Tarafların Hak ve Yükümlülükleri
Sözleşmede tarafların sorumlulukları ayrıntılı şekilde yazılmalıdır.
Örneğin;
Kiracı;
- Tarlayı özenli kullanacaktır.
- Komşu parsellere zarar vermeyecektir.
- Tarım faaliyetlerini çevreye zarar vermeden sürdürecektir.
Kiraya veren ise;
- Kiralanan tarlayı kullanım için hazır teslim edecektir.
- Mülkiyet hakkına ilişkin sorun bulunmadığını beyan edecektir.
Sözleşmenin Feshi
Hangi durumlarda sözleşmenin sona ereceği belirtilmelidir.
Örneğin;
- Kira bedelinin ödenmemesi
- Tarım arazisinin amacı dışında kullanılması
- Tarafların karşılıklı anlaşması
- Sürenin sona ermesi
gibi durumlarda sözleşmenin nasıl feshedileceği açıklanmalıdır.
Tarla Kira Sözleşmesi Örneği
Aşağıda yer alan örnek, temel bilgileri içeren basit bir tarla kira sözleşmesidir. İhtiyaca göre ek maddeler ilave edilebilir.
Kiraya Veren
Adı Soyadı:
T.C. Kimlik No:
Adres:
Kiracı
Adı Soyadı:
T.C. Kimlik No:
Adres:
Kiralanan Taşınmaz
İl:
İlçe:
Mahalle/Köy:
Ada No:
Parsel No:
Yüzölçümü:
Kira Süresi
.../.../20... tarihinde başlayacak olup .../.../20... tarihinde sona erecektir.
Kira Bedeli
Yıllık .......... TL olup her yıl ........ tarihinde ödenecektir.
Kullanım Amacı
Kiracı, tarlayı yalnızca tarımsal üretim amacıyla kullanacaktır.
Bakım ve Koruma
Kiracı, taşınmaza zarar vermeyecek ve tarımsal faaliyetlerini özenle sürdürecektir.
Fesih
Taraflardan biri sözleşme şartlarına aykırı hareket ederse diğer taraf sözleşmeyi feshedebilir.
İmzalar
Kiraya Veren
İmza
Kiracı
İmza
Tarih
Tarla Kira Sözleşmesi Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Sözleşmenin yalnızca hazırlanmış olması yeterli değildir. İçeriğinin eksiksiz olması da büyük önem taşır.
Öncelikle tapu bilgilerinin doğruluğu mutlaka kontrol edilmelidir. Yanlış ada veya parsel numarası yazılması sözleşmenin uygulanmasını zorlaştırabilir.
Kira bedelinin hangi tarihlerde ödeneceği açıkça belirtilmelidir. "Yıl sonunda ödenecek" gibi belirsiz ifadeler yerine kesin tarihler yazılması tavsiye edilir.
Tarafların sorumlulukları net olmalıdır. Özellikle sulama, gübreleme, ilaçlama, bakım ve tarla sınırlarının korunması gibi konular sözleşmede yer almalıdır.
Uzun süreli kiralamalarda kira artış oranının nasıl belirleneceği de önceden kararlaştırılmalıdır.
Ayrıca alt kiralama yapılıp yapılamayacağı da açıkça belirtilmelidir. Kiracının araziyi üçüncü kişilere devretmesi istenmiyorsa bu durum sözleşmeye yazılmalıdır.
Tarla Kira Sözleşmesi Noterde Yapılmalı mı?
Tarla kira sözleşmesinin noter huzurunda düzenlenmesi veya onaylatılması kanunen zorunlu değildir. Taraflar kendi aralarında hazırlayacakları ve imzalayacakları yazılı bir sözleşme ile de kiralama işlemini gerçekleştirebilirler. Ancak özellikle uzun süreli kiralamalarda veya yüksek kira bedellerinin söz konusu olduğu durumlarda noter onayı tercih edilmesi, ileride doğabilecek hukuki uyuşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlayabilir.
Noter onaylı bir sözleşme, tarafların imzalarının doğruluğunun resmî olarak tespit edilmesine yardımcı olur. Bununla birlikte, noter onayının bulunmaması sözleşmeyi geçersiz hale getirmez. Esas önemli olan, sözleşmenin tarafların serbest iradesiyle hazırlanmış olması ve tüm temel unsurları eksiksiz şekilde içermesidir.
Özellikle aile bireyleri arasında yapılan kiralamalarda sözleşme düzenlenmediği görülmektedir. Ancak zaman içerisinde miras, ortaklık veya mülkiyet değişiklikleri yaşanabileceğinden, akrabalık ilişkisi olsa dahi yazılı sözleşme yapılması tavsiye edilir.
Tarla Kira Sözleşmesi Kaç Yıllık Yapılabilir?
Tarla kira sözleşmeleri tarafların anlaşmasına bağlı olarak farklı sürelerle düzenlenebilir. Kanunda tüm tarım arazileri için tek tip bir kira süresi belirlenmemiştir. Bu nedenle taraflar ihtiyaçlarına uygun olarak kısa veya uzun vadeli sözleşmeler hazırlayabilir.
En sık tercih edilen süreler şunlardır:
- 1 yıllık tarla kira sözleşmesi
- 3 yıllık tarla kira sözleşmesi
- 5 yıllık tarla kira sözleşmesi
- 10 yıllık uzun dönem tarla kira sözleşmesi
Uzun süreli kiralamalarda ekonomik şartlar zaman içerisinde değişebileceğinden, kira bedelinin hangi oranlarda artırılacağı da sözleşmede belirtilmelidir. Böylece hem kiraya veren hem de kiracı açısından daha öngörülebilir bir kira ilişkisi kurulmuş olur.
Sözleşme sonunda taraflar isterlerse yeni bir sözleşme düzenleyebilir veya mevcut sözleşmeyi ek protokol ile uzatabilirler.
Tarla Kira Sözleşmesi Nasıl Feshedilir?
Her sözleşmede olduğu gibi tarla kira sözleşmesi de belirli şartlar altında sona erdirilebilir. Fesih işleminin sözleşmede yer alan hükümlere uygun şekilde yapılması, ileride yaşanabilecek hukuki sorunların önüne geçer.
Sürenin Dolması
Belirli süreli kira sözleşmeleri, aksi kararlaştırılmadıkça sözleşmede belirtilen tarihte sona erer. Taraflar yeni bir sözleşme yapmazsa kira ilişkisi sona ermiş olur.
Tarafların Karşılıklı Anlaşması
Kiraya veren ve kiracı anlaşarak sözleşmeyi süresi dolmadan da sona erdirebilir. Bu durumda fesih işleminin yazılı olarak kayıt altına alınması tavsiye edilir.
Sözleşmeye Aykırılık
Kiracının kira bedelini ödememesi, tarlayı amacı dışında kullanması veya araziye zarar vermesi gibi durumlar haklı fesih nedeni olabilir. Aynı şekilde kiraya verenin de sözleşmede belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde kiracı fesih hakkını kullanabilir.
Mücbir Sebepler
Doğal afetler, kamulaştırma, mahkeme kararları veya tarım faaliyetinin devamını imkânsız hale getiren olağanüstü durumlarda sözleşmenin sona erdirilmesi gündeme gelebilir.
Tarla Kiralama Sürecinde Tarafların Hak ve Sorumlulukları
Başarılı bir kira ilişkisinin temelinde tarafların sorumluluklarını bilmesi yer alır.
Kiraya Verenin Sorumlulukları
Kiraya veren, kiralanan tarlayı sözleşmede belirtilen şekilde teslim etmekle yükümlüdür. Bunun yanında;
- Tarlanın kullanımını engelleyecek hukuki bir sorun bulunmamalıdır.
- Kiracının sözleşme süresi boyunca kullanım hakkına saygı göstermelidir.
- Kiralanan taşınmaz üzerinde üçüncü kişilerin hak iddia etmesi halinde gerekli bilgilendirmeleri yapmalıdır.
Kiracının Sorumlulukları
Kiracı ise tarlayı sözleşmede belirtilen amaç doğrultusunda kullanmalıdır.
Bunun yanında;
- Kira bedelini zamanında ödemelidir.
- Araziye zarar vermemelidir.
- Çevreye zarar verecek faaliyetlerden kaçınmalıdır.
- Tarla sınırlarına müdahale etmemelidir.
- Sözleşme sona erdiğinde araziyi teslim aldığı şekilde iade etmelidir.
Tarafların bu yükümlülüklere uyması, uzun süreli kira ilişkilerinin sorunsuz şekilde devam etmesini sağlar.
Tarla kiralama işlemlerinde yazılı bir sözleşme hazırlamak, hem arazi sahibinin hem de kiracının haklarını koruyan en önemli adımlardan biridir. Kira süresi, kira bedeli, ödeme yöntemi, kullanım amacı, tarafların sorumlulukları ve fesih şartlarının açık şekilde belirtilmesi; ileride yaşanabilecek hukuki uyuşmazlıkların büyük ölçüde önüne geçer.
Özellikle uzun süreli tarım yatırımlarında, sözleşmenin eksiksiz hazırlanması ve gerektiğinde hukuki destek alınması önerilir. İyi hazırlanmış bir tarla kira sözleşmesi, güvenilir ve sürdürülebilir bir kiralama sürecinin temelini oluşturur.
